هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در جلسه مورخ 5 خرداد 1405 با حضور رئیس، معاونان و رؤسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل جلسه داد و پس از بررسی موضوع، با اکثریت آرا رأی به ابطال بخشنامه معاونت آموزشی وزارت بهداشت در خصوص نحوه ایفای تعهدات پذیرفته‌شدگان علوم پزشکی داد.

در رأی صادره آمده است: بر اساس ماده 7 قانون تأمین وسایل و امکانات تحصیل اطفال و جوانان ایرانی مصوب 1358، دانشجویانی که از آموزش رایگان در دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی استفاده می‌کنند، موظف‌اند به میزان مدت تحصیل رایگان در کشور خدمت کنند. در صورت خودداری از انجام تمام یا بخشی از این تعهد، باید هزینه تحصیل رایگان خود شامل شهریه و کمک‌های دریافتی را به طور کامل یا متناسب با مدت خدمت‌انجام‌نشده به دولت پرداخت کنند. همچنین دانشجویانی که تمایلی به استفاده از آموزش رایگان ندارند، مکلف به پرداخت شهریه و هزینه‌های تحصیل هستند.

هیأت عمومی دیوان عدالت اداری با استناد به این حکم قانونی اعلام کرده است که ممنوعیت آزادسازی مدارک تحصیلی دانش‌آموختگان علوم پزشکی بدون اجرای کامل تعهدات، مغایر تصریح قانونگذار است. همچنین مصوبه شماره 3092 شورای عالی انقلاب فرهنگی (مصوب 1365) صرفاً ناظر بر افزایش میزان تعهد خدمت بوده و حکمی درباره امکان یا عدم امکان خرید تعهدات خدمت مقرر نکرده است.

بر این اساس، بخشنامه شماره 500/3061/د مورخ 3 مرداد 1403 معاونت آموزشی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با موضوع «نحوه ایفای تعهدات پذیرفته‌شدگان علوم پزشکی مشمول آموزش رایگان» خلاف قانون و خارج از حدود اختیار تشخیص داده شد و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون دیوان عدالت اداری مصوب 1392 ابطال شد.

طبق ماده 93 قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوب 10 اردیبهشت 1402)، این رأی در رسیدگی و تصمیم‌گیری مراجع قضایی و اداری لازم‌الاتباع و ملاک عمل خواهد بود.

این رأی به امضای احمدرضا عابدی، رئیس هیأت عمومی دیوان عدالت اداری، رسیده است.