شركت‌هاي تجاري:

 

ماده 571 قانون مدني به تعريف شركت پرداخته كه تعريف، مربوط به شركت‌هاي مدني مي‌باشد: «شركت عبارت است از اجتماع حقوق مالكين متعدد در شيء واحد به نحو اشاعه.» و در ماده بعدي همان قانون مي‌گويد شركت‌هاي مدني يا به صورت اختياري و يا قهري ايجاد مي‌شوند. شركت‌هاي مدني با شركت‌هاي تجارتي كه در قانون تجارت از آن ياد شده است داراي تفاوت عمده مي‌باشند:

شركت‌هاي مدني داراي شخصيت حقوقي نمي‌باشند ولي شركت‌هاي تجارتي داراي شخصيت حقوقي‌اند و اسم و اقامتگاه و تابعيت و اهليت و دارايي (اموال) جدا از شركاء آن دارند.

اقسام شركت‌هاي تجارتي:

قالب شركت‌هاي تجارتي با يكديگر متفاوت است تا افراد بتوانند بر اساس اهداف خود يكي از قالب‌ها را انتخاب كنند كه عبارت‌اند از:

الف) شركت‌هاي سهامي عام و خاص

ب) شركت‌هاي با مسؤوليت محدود

ج) شركت‌هاي تضامني

د) شركت‌هاي نسبي

هـ) شركت‌هاي مختلط غيرسهامي

د) شركت‌هاي مختلف سهامي

ز) شركت‌هاي تعاوني

الف) شركت‌هاي سهامي:

نكاتي چند در خصوص تعريف و تشكيل شركت‌هاي سهامي:

1- طبق ماده1 لايحه اصلاحي قانون تجارت مصوب 1347، شركت سهامي شركتي است كه سرمايه آن به سهام تقسيم شده و مسؤوليت صاحبان سهام محدود به مبلغ اسمي سهام آنها است.

2- شركت سهامي شركت بازرگاني محسوب مي‌شود ولو آن كه موضوع عمليات آن معاملات تجارتي باشد يا نباشد. يعني معيار تجاري تلقي شدن اين شركت‌ها شكل آن‌هاست و نه موضوع فعاليت آنها.

3- منظور از مبلغ اسمي سهم مبلغي است كه در اساسنامه براي سهم معين شده است كه اين مبلغ متفاوت با مبلغ واقعي سهم است كه آن مبلغي است كه بر حسب فعاليت شركت و سود و زياني كه حاصل مي‌شود تغيير مي‌كند. (قيمت واقعي سهم بر اساس ترازنامه معين مي‌شود.)

4- شركت‌هاي سهامي به دو دسته تقسيم مي‌شوند:

1- شركت‌هاي سهامي عام

2- شركت‌هاي سهامي خاص

1- شركت‌هاي سهامي عام:

چنانچه قسمتي از سرمايه شركت را مؤسسين و قسمتي ديگر از طريق مردم تأمين گردد شركت سهامي عام خواهد بود.

2- شركت‌هاي سهامي خاص:

چنانچه تمامي سرمايه توسط مؤسسين تأمين گردد شركت سهامي خاص خواهد بود.

نكته: سرمايه شركت سهامي عام در موقع تأسيس نبايد كمتر از پنج ميليون ريال و در شركت سهامي خاص نبايد كمتر از يك ميليون ريال باشد.

نكته: تأمين سرمايه بطور غيرنقد فقط توسط مؤسسين امكان‌پذير است وگرنه پذيره‌نويسي فقط به صورت نقدي است.

نكته: در شركت‌هاي سهامي عام مؤسسين بايد حداقل 20% سرمايه شركت را خود تعهد كنند و لااقل 35% از آن را در حسابي به نام شركت در شرف تأسيس نزد يكي از بانك‌ها بسپارند. مابقي مبلغ اسمي هر سهم در ظرف مهلتي كه اساسنامه تعيين مي‌كند مطالبه مي‌گردد كه به هر حال اين مدت نبايد از پنج سال متجاوز باشد.

لحظه تشكيل شركت‌هاي سهامي عام:

طبق ماده 17 لايحه اصلاحي قانون تجارت پس از تشكيل مجمع عمومي مؤسس (تشكيل اين مجمع در شركت‌هاي سهامي عام اجباري و در شركت‌هاي سهامي خاص اختياري است.) اين مجمع به رسيدگي و احراز پذيره‌نويسي كليه سهام شركت و تأمين سرمايه شركت و شور درباره اساسنامه شركت و تصويب آن مبادرت مي‌نمايد و اولين مديران و بازرسان شركت را انتخاب مي‌كند. مديران و بازرسان بايد كتباً قبول سمت نمايند. با قبول سمت عهده‌دار مسؤوليت‌هاي سمت خود مي‌شوند. از اين لحظه به بعد شركت تشكيل شده محسوب است. (در حقيقت براي آن‌كه شركت داراي شخصيت حقوقي بشود نياز ندارد ابتدا ثبت، سپس تشكيل شود).

نكته: در شركت‌هاي سهامي خاص طبق بند 2 ماده 20 لايحه اصلاحي قانون تجارت، تأديه قسمت نقدي مؤسسين نبايد كمتر از 35% كل سهام باشد و چنانچه تمام يا قسمتي از سرمايه مؤسسين به صورت غيرنقد باشد بايد تمام آن تأديه گردد.

نكته: مسؤوليت مؤسسين در شركت‌هاي سهامي عام و خاص در خصوص تمام اموال و اقداماتي كه به منظور تأسيس و به ثبت رسانيدن شركت انجام مي‌دهند تضامني است.