وضع بيگانگان:

منظور از بررسي وضع بيگانگان بررسي حقوق و تكاليفي است كه شخص در خارج از كشور متبوعه خود دارا مي‌باشد به عبارت ديگر مي‌خواهيم بدانيم كه بيگانگان در يك كشور از چه حقوقي متمتع مي‌شوند و در قبال آن چه تكاليفي برعهده دارند.

ـ بيگانه از نظر قانون ايران به هر شخص حقيقي يا حقوقي گفته مي‌شود كه تابعيت ايران را دارا نباشد.

بيگانه: 1ـ اشخاصي كه تابعيت كشور ديگري غير از ايران را دارند؛ 2ـ اشخاصي كه بدون تابعيت مي‌باشند.

 

اصول و مباني حقوق بيگانگان:

ـ رعايت حداقل حقوق براي بيگانگان جزء مقتضيات حقوق بين‌الملل عمومي است.

ـ رفتار متقابل: يعني اينكه برخورداري بيگانه از حقوق معيني در قلمرو يك دولت منوط به آن است كه در قلمرو دولت متبوع او نيز براي اتباع آن دولت همان حقوق به رسميت شناخته شده است.

ـ تضمين حقوق پيش‌بيني شده در قوانين داخلي براي اتباع بيگانه

 

وضع بيگانگان در ايران:

الف) حقوق عمومي ـ سياسي: منظور حقوقي است كه به موجب آن شخص دارنده حق مي‌تواند در حاكميت ملي خود شركت كند. در ايران حقوق تنها به اتباع داخله اختصاص داشته و كليه اتباع خارجه از آن محروم مي‌باشند.

ب) حقوق عمومي ـ غيرسياسي: همان آزادي‌هاي و برابري‌هايي است كه براي اشخاص در نظر گرفته شده است و هدف از وضع آن احترام به شخصيت انساني و كرامت نوع بشر مي‌باشد. بيگانگان از اين حقوق بهره‌مند مي‌باشند البته جزء در مواردي كه قانون آن‌ها را محدود كرده است. از جمله:

1. حق ورود، عبور، توقف، اقامت و خروج اتباع بيگانه

2. حق اشتغال به هر گونه حرفه و صنعت و تجارت

3. حق مراجعه به محاكم ايران

4. احترام به منزل و مسكن

5. حمايت از جان و مال اتباع بيگانه.