جعاله (ماده 561 قانون مدني):

جعاله عبارتست از التزام شخصي به اداي اجرت معلوم در مقابل عملي اعم از اينكه طرف معين باشد يا غير معين. در جعاله ملتزم را جاعل و طرف را عامل واجرت را جعل مي‌گويند.

جعاله عقديست جايز، غير اذني، معوض، مسامحه‌اي، عهدي، رضايي و قبض شرط لزوم آن است.

عقد جعاله بر دو قسم است.

1- جعالة خاص كه عامل در آن مشخص است.

2- جعالة عام كه عامل در آن مشخص نيست.

مواد 563 و 564 قانون مدني:

ممكن است جعل (اجرت المسمي) يا كيفيت عمل يا طرف جعاله اصلاً معلوم نباشد. همين كه عامل بداند يك اجرتي در كار است كافي است.

مثلاً مورد جعاله يافتن كيف گمشده است در مقابل پرداخت هر مبلغ پولي كه در آن است. لازم نيست جاعل، كاري با كيفيت عمل داشته باشد زيرا جعاله عقديست مسامحه‌اي.

مواد 565 و 566 قانون مدني:

عمل مورد جعاله ممكن است تجزيه پذير و يا تجزيه ناپذير باشد.

1- عمل قابل تجزيه باشد مثل آسفالت كردن يك خيابان 1 كيلومتري. آسفالت كردن هر متر از خيابان مقصود بالا صالة جاعل است.

حال در اثناي عمل، اگر عامل عقد را فسخ كند، مستحق اجرت المسمي به ميزان كار انجام شده است و اگر جاعل عقد را فسخ كند، بايد اجرت المسمي عامل را پرداخت كند.

2- عمل قابل تجزيه نباشد مثل پيدا كردن كيف گمشده.

اگر در اثناي عمل، عامل عقد را فسخ كند، مستحق هيچ اجرتي نيست و اگر جاعل عقد را فسخ كند، بايد اجرت المثل عمل عامل را بر مبناي استيفاء از عمل غير (ماده 336) پرداخت كند.

ماده 567 قانون مدني:

قبض شرط لزوم عقد جعاله است يعني عامل وقتي مستحق جعل مي‌شود كه عمل مورد جعاله را انجام دهد و يا مال را تسليم كند.

ماده 569 قانون مدني:

فرض كنيد، شما عمل مورد جعاله را انجام داديد مثلاً كيف گمشده را پيدا كرديد. تا زمانيكه بخواهيد، آنرا به جاعل رد كنيد، يك هفته طول مي‌كشد در مدت اين يك هفته، كيف در دست شما، امانت است تا تعدي و تفريط نكرده‌ايد مسؤول آن نيستيد.