در وكالت

مبحث اول- در كليات

ماده 656- وكالت عقدي است كه به موجب آن يكي از طرفين طرف ديگر را براي انجام امري نايب خود مي‌نمايد.

ماده 657- تحقق وكالت منوط به قبول وكيل است.

ماده 658- وكالت ايجاباً و قبولاً به هر لفظ يا فعلي كه دلالت بر آن كند واقع مي‌شود.

ماده 659- وكالت ممكن است مجاني باشد يا با اجرت.

ماده 660- وكالت ممكن است به طور مطلق و براي تمام امور موكل باشد يا مقيد و براي امر يا امور خاصي.

ماده 661- در صورتي كه وكالت مطلق باشد فقط مربوط به اداره كردن اموال موكل خواهد بود.

ماده 662- وكالت بايد در امري داده شود كه خود موكل بتواند آن را بجا آورد وكيل هم بايد كسي باشد كه براي انجام آن امر اهليت داشته باشد.

ماده 663- وكيل نمي‌تواند عملي را كه از حدود وكالت او خارج است انجام دهد.

ماده 664- وكيل در محاكمه، وكيل در قبض حق نيست مگر اينكه قراين دلالت بر آن نمايد و همچنين وكيل در اخذ حق، وكيل در مرافعه نخواهد بود.

ماده 665- وكالت در بيع، وكالت در قبض ثمن نيست مگر اينكه قرينه قطعي دلالت بر آن كند.

 

مبحث دوم- در تعهدات وكيل

ماده 666- هرگاه از تقصير وكيل خسارتي به موكل متوجه شود كه عرفاً وكيل مسبب آن محسوب مي‌گردد مسؤول خواهد بود.

ماده 667- وكيل بايد در تصرفات و اقدامات خود مصلحت موكل را مراعات نمايد و از آنچه كه موكل بالصراحه به او اختيار داده يا برحسب قراين و عرف و عادت داخل اختيار اوست، تجاوز نكند.

ماده 668- وكيل بايد حساب مدت وكالت خود را به موكل بدهد و آنچه را كه به جاي او دريافت كرده است به او رد كند.

ماده 669- هرگاه براي انجام يك امر دو يا چند نفر وكيل معين شده باشد هيچ يك از آنها نمي‌تواند بدون ديگري يا ديگران دخالت در آن امر بنمايد مگر اينكه هر يك مستقلاً وكالت داشته باشد، در اين صورت هركدام مي‌تواند به تنهايي آن امر را بجا آورد.

ماده 670- در صورتي كه دو نفر به نحو اجتماع وكيل باشند به موت يكي از آنها وكالت ديگري باطل مي‌شود.

ماده 671- وكالت در هر امر مستلزم وكالت در لوازم و مقدمات آن نيز هست مگر اينكه تصريح به عدم وكالت باشد.

ماده 672- وكيل در امري نمي‌تواند براي آن امر به ديگري وكالت دهد مگر اينكه صريحاً يا به دلالت قراين، وكيل در توكيل باشد.

ماده 673- اگر وكيل كه وكالت در توكيل نداشته انجام امري را كه در آن وكالت دارد به شخص ثالثي واگذار كند هر يك از وكيل و شخص ثالث در مقابل موكل نسبت به خساراتي كه مسبب محسوب مي‌شود مسؤول خواهد بود.

 

مبحث سوم- در تعهدات موكل

ماده 674- موكل بايد تمام تعهداتي را كه وكيل در حدود وكالت خود كرده است انجام دهد. در مورد آنچه كه در خارج از حدود وكالت انجام داده شده است موكل هيچ‌گونه تعهدي نخواهد داشت مگر اينكه اعمال فضولي وكيل را صراحتاً يا ضمناً اجازه كند.

ماده 675- موكل بايد تمام مخارجي را كه وكيل براي انجام وكالت خود نموده است و همچنين اجرت وكيل را بدهد مگر اينكه درعقد وكالت طور ديگر مقرر شده باشد.

ماده 676- حق‌الوكاله وكيل تابع قرارداد بين طرفين خواهد بود و اگر نسبت به حق‌الوكاله يا مقدار آن قرارداد نباشد تابع عرف و عادت است و اگر عادت مسلمي نباشد وكيل مستحق اجرت‌المثل است.

ماده 677- اگر در وكالت، مجاني يا با اجرت بودن آن تصريح نشده باشد محمول بر اين است كه با اجرت باشد.

 

مبحث چهارم- در طرق مختلفه انقضاي وكالت

ماده 678- وكالت به طرق ذيل مرتفع مي‌شود:

  1. به عزل موكل؛
  2. به استعفاي وكيل؛
  3. به موت يا جنون وكيل يا موكل.

ماده 679- موكل مي‌تواند هر وقت بخواهد وكيل را عزل كند مگر اينكه وكالت وكيل و يا عدم عزل در ضمن عقد لازمي شرط شده باشد.

ماده 680- تمام اموري که وکيل قبل از رسيدن خبر عزل به او در حدود وکالت خود بنمايد نسبت به موکل نافذ است.

ماده 681- بعد از اينكه وكيل استعفا داد مادامي كه معلوم است موكل به اذن خود باقي است مي‌تواند در آنچه وكالت داشته اقدام كند.

ماده 682- محجوريت موكل موجب بطلان وكالت مي‌شود مگر در اموري كه حجر مانع از توكيل در آنها نمي‌باشد و همچنين است محجوريت وكيل مگر در اموري كه حجر مانع از اقدام در آن نباشد.

ماده 683- هرگاه متعلق وكالت از بين برود يا موكل عملي را كه مورد وكالت است خود انجام دهد يا به‌طور كلي عملي كه منافي با وكالت وكيل باشد بجا آورد مثل اينكه مالي را كه براي فروش آن وكالت داده بود خود بفروشد وكالت منفسخ مي‌شود.