اعتراض ثالث:

ماده 417) اگر درخصوص دعوايي، رأيي صادر شود كه به حقوق شخص ثالث خللي وارد آورد و آن شخص يا نماينده او در دادرسي كه منتهي به رأي شده است به عنوان اصحاب دعوا دخالت نداشته باشد، مي‌تواند نسبت به آن رأي اعتراض نمايد.

ماده 418) در مورد ماده قبل، شخص ثالث حق دارد به هر گونه رأي صادره از دادگاههاي عمومي، ‌انقلاب و تجديدنظر اعتراض نمايد و نسبت به حكم داور نيز كساني كه خود يا نماينده آنان در تعيين داور شركت نداشته‌اند مي‌‌توانند به عنوان شخص ثالث اعتراض كنند.

ماده 419) اعتراض شخص ثالث بر دو قسم است:

الف- اعتراض اصلي عبارت است از اعتراضي كه ابتدا از طرف شخص ثالث صورت گرفته باشد.

ب- اعتراض طاري(غيراصلي) عبارت است از اعتراض يكي از طرفين دعوا به رأيي كه سابقاً در يك دادگاه صادر شده و طرف ديگر براي اثبات مدعاي خود، در اثناي دادرسي آن رأي را ابراز نموده است.

ماده 421) اعتراض طاري در دادگاهي كه دعوا در آن مطرح است بدون تقديم دادخواست به عمل خواهد آمد، ولي اگر درجه دادگاه پايين تر از دادگاهي باشد كه رأي معترض عنه را صادر كرده، معترض دادخواست خود را به دادگاهي كه رأي را صادر كرده است تقديم مي‌نمايد و موافق اصول، در آن دادگاه رسيدگي خواهد شد.

ماده 422) اعتراض شخص ثالث قبل از اجراي حكم مورد اعتراض، قابل طرح است و بعد از اجراي آن در صورتي مي‌توان اعتراض نمود كه ثابت شود حقوقي كه اساس و مأخذ اعتراض است به جهتي از جهات قانوني ساقط نشده باشد.

ماده 423) در صورت وصول اعتراض طاري از طرف شخص ثالث چنانچه دادگاه تشخيص دهد حكمي كه در خصوص اعتراض ياد شده صادر مي‌شود مؤثر در اصل دعوا خواهد بود، تا حصول نتيجه اعتراض، رسيدگي به دعوا را به تأخير مي‌اندازد. در غير اين صورت به دعواي اصلي رسيدگي كرده رأي مي‌دهد و اگر رسيدگي به اعتراض برابر ماده (421) با دادگاه ديگري باشد به مدت بيست روز به اعتراض كننده مهلت داده مي‌شود كه دادخواست خود را به دادگاه مربوط تقديم نمايد. چنانچه در مهلت مقرر اقدام نكند دادگاه رسيدگي به دعوا را ادامه خواهد داد.

ماده 424) اعتراض ثالث موجب تأخير اجراي حكم قطعي نمي‌باشد. در مواردي كه جبران ضرر و زيان ناشي از اجراي حكم ممكن نباشد دادگاه رسيدگي‌كننده به اعتراض ثالث به درخواست معترض ثالث پس از اخذ تأمين مناسب قرار تأخير اجراي حكم را براي مدت معين صادر مي‌كند.

ماده 425) چنانچه دادگاه پس از رسيدگي، اعتراض ثالث را وارد تشخيص دهد، آن قسمت از حكم را كه مورد اعتراض قرار گرفته نقض مي‌نمايد و اگر مفاد حكم غيرقابل تفكيك باشد، تمام آن الغاء خواهد شد.

 

اعتراض شخص ثالث:

اعتراض ثالث بر دو نوع است:

اعتراض ثالث اصلی:

دادگاه صالح جهت رسیدگی به آن دادگاهی است که رأي قطعی معترض‌عنه را صادر نموده است.

اعتراض ثالث طاری:

یعنی در حال حاضر دعوایی بین شما و آقای «الف» در دادگاه مطرح است اما آقای الف به رأیی استناد می‏کند که بین آقای «الف» و آقای «ب» قبلاً صادر شده است. در این صورت شما می‏توانید به این رأی به عنوان معترض ثالث اعتراض نمایید. دادگاه صالح برای رسیدگی به این دعوی همان دادگاهی است که به دعوی شما و آقای «الف» رسیدگی می‏کند مگر این که حکم صادره  فی مابین آقایان «الف» و «ب» از دادگاهی صادر شده باشد که از حیث درجه بالاتر از دادگاهي باشد كه دعوا در آن مطرح است.

اعتراض ثالث:

الف) آراي قابل اعتراض ثالث: كليه آراي صادره و همچنين نسبت به رأي داور در صورتي كه  طرفين يا نماينده آنان در تعيين داور شركت نداشته باشند.

 

ب) انواع:

- اعتراض ثالث اصلي: از طرف ثالث در دادگاه صادركننده رأي معترض‌عنه و به طرفيت محكوم‌له و محكوم‌عليه رأي اصلي.

- اعتراض ثالث طاري: در دادگاهي كه دعوا در آن مطرح است و بدون تقديم دادخواست صورت مي‌گيرد اما اگر درجه دادگاه رسيدگي‌كننده پايين‌تر از دادگاهي باشد كه رأي معترض‌عنه را صادر كرده، معترض دادخواست خود را به دادگاه صادركننده رأي تقديم مي‌كند.

 

       ج) آيين دادرسي:

1- اعتراض ثالث اصلي نياز به تقديم دادخواست د ارد ليكن اعتراض ثالث طاري بسته به مورد مي‌تواند با دادخواست يا بدون آن طرح گردد.

2- مهلت: ضرب‌الاجل ندارد و اصولاً تا قبل از اجراي حكم مورد اعتراض قابل طرح است و بعد از اجرا تا زماني قابل طرح است كه ثابت شود حقوقي كه اساس و مأخذ اعتراض است به جهتي از جهات قانوني ساقط نشده است.

 

       د) بررسي آثار:

- اثر نسبي: اعتراض ثالث نمي‌تواند وضعيت اصحاب دعواي اصلي رأي مورد اعتراض را تغيير دهد و تنها در زمينه خللي كه به حقوق شخص ثالث وارد شده است، مؤثر است.

- اثر تعليقي: از آنجا كه اعتراض ثالث از طرق فوق‌العاده شكايت از آراء مي‌باشد صرف اعتراض ثالث اثر تعليقي ندارد مگر در مواردي‌كه جبران ضرر و زيان ناشي از اجراي حكم ممكن نباشد كه در اين صورت دادگاه رسيدگي كننده، به درخواست معترض و پس از اخذ تأمين مناسب قرار تأخير اجراي حكم را براي مدت معين صادر مي‌كند.

- اثر انتقالي: اعتراض ثالث در محدوده‌اي كه شخص ثالث ادعا نموده است داراي اثر انتقالي است.